خلیل قبله‌ای

از EverybodyWiki Bios & Wiki
پرش به:ناوبری، جستجو
خلیل قبله ای
حاج شیخ خلیل قبله ای خوئی.jpg
نام اصلی حاج شیخ خلیل قبله ای
زمینهٔ کاری فقه، علوم قرآنی، حقوق اسلامی، نویسنده کتب دانشگاهی و مقالات علمی در رشته فقه و حقوق
زادروز اول مرداد 1304 (خورشیدی) - خوی
مرگ 31 تیر 1395 (خورشیدی) - تهران
ملیت ایرانی
جایگاه خاکسپاری دارالرحمه / حرم شاه عبدالعظیم حسنی / شهرستان ری
لقب قبله ای خویی - میرزای خویی
پیشه فقیه محقق و نویسنده کتب دانشگاهی و استاد حوزه و دانشگاه
سال‌های نویسندگی 1394 - 1355
سبک نوشتاری کتب درسی دانشگاهی
کتاب‌ها علی (ع) و نامه‌هایش جلد 1 و 2 ، قواعد فقه بخش جزا (۱)، ۱۳۸۰، سمت ، ارث، ۱۳۸۱، سمت ، آیات‌الاحکام، ۱۳۸۴، سمت ،علم اصول در فقه و قوانین موضوعه، ۱۳۸۶، سمت ، مسائل مستحدثه (مجموعه مقالات)، ۱۳۸۷، سمت ، قواعد فقه بخش جزا (۲)، ۱۳۸۸، سمت ،ترجمه و تعلیق مبانی تکملةالمنهاج قصاص، ۱۳۹۰، سمت ، آیات الاحکام تطبیقی، ۱۳۹۲، سمت ، ترجمه و تعلیق مبانی تکملةالمنهاج دیات، ۱۳۹۴، سمت ، الذریعة إلی أحکام الشریعة (کتاب البیع)، تقریرات دروس خارج سید محمدحجت کوهکمری و سید ابوالقاسم خویی، ۱۳۹۹، قم، انتشارات خوئی، ترجمه و تعلیق مبانی تکملةالمنهاج حدود، ۱۴۰۰، میزان ، حقوق جزای عمومی از دیدگاه فقه شیعه (در دست چاپ)، مدارک تحریرالوسیله، در ۳ جلد، قصاص، دیات و حدود (در دست چاپ)،
نوشتارها بررسی احكام فقهی و حقوقی حمل و جنین (در پنج شماره)، بررسی احكام فقهی و حقوقی كودكان نامشروع، حجب و حاجب و محجوب، تعزیر یا تأدیب كودكان ، مدخل تشریح در دانشنامه جهان اسلام، انتقال جنین (چاپ‌شده در مجموعه مقالات پژوهشكده ابن‌سینا، 1380)،اهداء گامت و توارث کودکی که از آن متولد می شود (چاپ شده در فصلنامه پایش، 1386)، بررسی مسئولیت مطلق در حقوق کیفری (مقاله مشترك)، پیشگیری وضعی از جرایم تروریستی(مقاله مشترك)[۱]
همسر(ها) مرحوم اشرف السادات مرقاتی خویی دختر مرحوم آیت الله العظمی میرهاشم مرقاتی خویی
حوزه اجتهاد
استاد سید محمدحجت کوهکمری، سید روح‌الله خمینی ، سید حسین بروجردی ، سید ابوالقاسم خویی و سید محسن حکیم
اثرپذیرفته از سید محمدحجت کوهکمری،سید ابوالقاسم خویی،سیدعلی اصغر صادقی خویی,سیدابراهیم علوی

خلیل قبله ای خویی (زاده ۱ مرداد ۱۳۰۴ در محله قاضی خوی[۲] - در گذشته ۳۱ تیر ۱۳۹۵ در تهران[۳])[۴] روحانی شیعه، فقیه و استاد حوزه و دانشگاه و از شاگردان حجت کوهکمری، سید روح الله خمینی، سید حسین بروجردی و سید ابوالقاسم خویی بود.[۵][۴] قبله ای تحصیلات حوزوی خود را در سال ۱۳۲۰ در مدرسه نمازی شهر خوی آغاز کرد و در سال ۱۳۲۵ به قم رفت و سطوح عالیه را در آن شهر گذراند و در درس خارج اساتید آن زمان شرکت کرد. سپس در سال ۱۳۳۲ به نجف رفت و به مدت ۳ سال از محضر اساتید آنجا بهره جست.[۵][۴] قبله ای از سال ۱۳۶۴ به عضویت هیئت علمی دانشگاه علوم قضایی درآمد و تا پایان عمر در آن مرکز به تدریس حقوق اسلامی پرداخت.[۴] وی علاوه بر آن به صورت مدعو در بسیاری از دانشگاه ها تدریس می کرد از جمله: دانشگاه امام صادق، دانشگاه تربیت‌مدرس، دانشگاه تهران، دانشگاه علامه طباطبایی.[۶][۴] قبله ای مؤلف چندین کتاب در موضوع فقه است که بسیاری از آن ها از سوی سازمان سمت منتشر شده اند.

قبله ای خویی در ۳۱ تیر ۱۳۹۵ پس از دوره ای بیماری، در اثر عارضه ریوی در تهران درگذشت و در دار الرحمة آستان شاه عبدالعظیم حسنی شهر ری به خاک سپرده شد.[۷]

زندگی‌نامه[ویرایش]

تولد و خانواده[ویرایش]

خلیل قبله­ ای در 1 مرداد 1304 شمسی، برابر 2 محرم 1344 قمری، در محله قاضی واقع در بخش مرکزی شهرستان خوی[۸]، از توابع آذربایجان غربی، در خانواده ای کشاورز به دنیا آمد.[۴][۳][۲] طبق گفته خودش اجداد وی به روحانیت اشتغال داشته اند[۹]. با این حال پدر خلیل قبله ­ای سوادی جز روخوانی قرآن نداشت و وسیله امرار معاش او کشاورزی بر سر زمین­های اجاره­ ای بود.[۱۰][۴] ولی او به اصرار پدر از کودکی به تحصیل پرداخت، در حالی که سایر برادرانش به پیشه پدر اشتغال داشتند.[۱۱][۴] قبله ­ای درباره مادرش چنین نقل می­کند:

«مادرم در جوانی فوت كرد و همين قدر می‌دانم كه سر زا رفت. با مادرم 18 سال زندگی كردم و در اين مدت نديدم گناهی بكند و يا با پدرم مجادله‌ای داشته باشد و باهم قهر كنند و من آن زمان ارزش اين كار را درك نمی‌كردم، اما هر چه زمان گذشت، به عظمت اين حركت و اخلاق حسنه آن ها بيشتر پی می‌بردم»[۴]

ریشه نام خانوادگی «قبله ای» بنا بر نقل قول خود خلیل قبله ای، این بود که در دوران رضا شاه که صدور شناسنامه اجباری شده بود، مأمور ثبت احوال از پدر خلیل قبله ای پرسیده بود که چه نام خانوادگی ای را می خواهد انتخاب کند. وی در جواب اظهار بی اطلاعی کرده بود. از این جهت مأمور شغل پدر وی را می پرسد و او می گوید: روحانی بوده. از این روی مأمور ثبت به جهت ارتباط نماز و قبله با روحانیون، نام خانوادگی «قبله ای» را در شناسنامه اش درج می کند.[۴]

تحصیلات[ویرایش]

خوی[ویرایش]

قبله ای در سال 1311 در سن 7 سالگی کلاس اول خود را در دبستان فردوسی خوی گذراند و کلاس دوم تا ششم را در مدرسه شاپور ادامه داد. تحصیلات آکادمیک او در این مقطع متوقف شد،[۱۲][۴] چرا که بنا بر گفته خودش مدارس متوسطه و دبیرستان­ها ویژه ثروتمندان بود و نیز حوزه های علمیه به دستور رضا خان تعطیل شده بود. از این جهت وی به مدت سه سال از تحصیل بازماند تا اینکه در شهریور 1320 تسلط رضا خان پهلوی بر آذربایجان به دلیل اشغال آن توسط متفقین از بین رفت، که به تبعید وی انجامید. از این سال تا سال 1324 روحانیون خوی، به ویژه سید علی اصغر صادقی خویی، که در آن زمان نماینده سید ابوالحسن اصفهانی بود، یکی از حوزه های علمیه خوی را احیاء کردند. خلیل قبله ای نیز در این دوره برای ادامه تحصیل وارد مدرسه علمیه نمازی شد.[۱۳][۴] وی در این مدرسه جامع المقدمات، منطق و کتاب شرح لمعه را به پایان برد.[۱۴] پس از این مدت، در 21 آذر 1324 آذربایجان تحت حکومت فرقه دموکرات آذربایجان در آمد. از اقداماتی که این فرقه انجام داد این بود که روحانیون را به خدمت سربازی می گرفت.[۱۵] به همین دلیل در آن سال بسیاری از روحانیون و طلاب حوزه های علمیه آذربایجان، از جمله خوی، برای خودداری از عضویت در پادگان های حکومت خودمختار آذربایجان، اقدام به مهاجرت کردند. قبله ای نیز به توصیه یکی از آشنایان در همین سال به قم منتقل شد.[۱۳][۴]

قم[ویرایش]

خلیل قبله ای پیش از ورود به قم، در سفری که به مشهد داشت، توسط سید علی اکبر خویی، پدر سید ابوالقاسم خویی، عمامه گذاری شد و هنگام آغاز تحصیلات در قم معمم بود. وی در قم دروس سطح را آغاز کرد و در دو سال اول قسمت های مهم کتاب رسائل و مکاسب شیخ انصاری را نزد سید محمدباقر سلطانی و میرزا محمد مجاهدی و کتاب کفایه آخوند را نزد سید شهاب الدین مرعشی به پایان برد. در این حین در درس محمد حجت نیز حضور می یافت. پس از این، به توصیه یکی از اساتید سابقش در خوی، در دروس روح الله خمینی و محمد محقق داماد نیز شرکت کرد.[۱۶][۴] مدتی نیز در درس تفسیر و فلسفه محمد حسین طباطبایی حضور یافت. قبله ای بیشترین بهره علمی در دروس خارج را از حجت برد و تقریرات درس وی را می نوشت که بعد از درگذشتش با نام الذریعة إلی أحکام الشریعة (کتاب البیع) در سال 1399 به چاپ رسید. قبله ای درباره تأثیر علمی سید محمد حجت کوهکمری بر سیر تحصیلات خود چنین گفته است:

اولین سال حضور خلیل قبله ای در قم، 1325 شمسی. نشسته از راست: سید محمد مصری، سید جعفر مرقاتی خویی، سید محمدحسین شجاعی، شیخ صادق فراحی، علی اصغر سلامت، خلیل قبله ای.

« آية الله حجت كوه‌كمر‌ی مجتهد عالی‌قدر و فاضل و دانشمند بود. كيفيت تدريس او فوق‌العاده بود. درس خارج او را با مرحوم آقای مرقاتی بحث مي‌كرديم و آنچه گفته بودم به رشته تحرير در می‌آورديم»[۱۷][۱۶]

خلیل قبله ای با اینکه جایگاه علمی محمد حجت را بسیار بالا وصف می کند، اما نسبت به این که استادش بسیار کم دست به تألیف می زد و آثار زیادی از وی نمانده است، گلایه داشت. او در این باره گفته است:

خلیل قبله ای به همراه سید جعفر مرقاتی خویی، همدرس دوران تحصیل و برادر همسرش
خلیل قبله ای در خوی، سال 1339 شمسی. نشسته از راست: آقای سید رزاقی، خلیل قبله ای، سید علی اصغر صادقی خویی، جابر فاضلی، سید ابراهیم علوی (مقبره)، حسن بصیری

«من هر وقت از مرحوم حجت سخن می‌گويم، به دوستان، نزديكان و دانشجويانم توصيه می‌كنم معلومات خود را در سينه‌ها نگه ندارند. آن ها را به رشته تحرير درآورند، كه رسول خدا (ص) فرموده است: «قَيِّدُوا العِلمَ بالكِتابِ»: علمتان را با نوشتن مهار كنيد. روزی علم به فراموشی سپرده می‌شود يا صاحب علم از دنيا می‌رود و اثری از علم او باقی نمی‌ماند ... در حديث آمده است: آدمي وقتی می‌ميرد نامه عمل او بسته می‌شود، مگر سه گروه: كسی كه فرزند صالح داشته باشد و او را دعا كند، كسی كه صدقه جاريه داشته باشد و كسی كه اثر علمی از خود به يادگار گذاشته باشد.»[۴][۱۸]

«آقای حجت، عالم بسیار فاضل و دانشمندی بود. به ایشان گفته بودند آقا! کتابی بنویسد: فرموده بود: آنچه دلم می‌خواهد، نمی‌توانم بنویسم، آنچه می‌توانم بنویسم، دوست ندارم»[۴]

قبله ای پس از اتمام دو جلد کتاب کفایه، در درس خارج سید حسین بروجردی نیز شرکت کرد. حضور وی در درس خارج اساتید قم پس از درگذشت محمد حجت در دی ماه 1331، تا سال 1334 ادامه یافت.[۱۶][۴]

نجف[ویرایش]

خلیل قبله ای در سال 1334 برای زیارت آرامگاه علی بن ابی طالب به نجف سفر می کند. در این سفر با سید ابوالقاسم خویی ملاقات می کند و در این دیدار، خویی به او توصیه می کند که برای ادامه تحصیل در نجف بماند. قبله ای نیز می پذیرد و چون در آن زمان تمکن تهیه مسکن نداشت، برای مدتی به همراه خانواده اش در خانه سید ابوالقاسم خویی اقامت می کند.[۱۸][۴] قبله ای در گفتگو با مجله کیهان فرهنگی در سال 1386 ضمن وصف استادش سید ابوالقاسم خویی، ماجرای ماندنش در نجف را چنین نقل کرده است:

«ايشان (آیت الله خویی) يك بار به قم آمده بود و در آن سفر ديده بودمش. بار دوم كه در نجف به ملاقاتشان رفتم، به من گفت: پير شده‌ای و بعد اضافه کرد: خب، بگو تو هم پیر شده‌ای. برخوردش اين طور صميمانه بود. بعد به من گفت: می‌دانی كه من اهل تعارف نيستم، شما اينجا در نجف در خانه من بمانيد، مخدرات بروند با مخدرات و شما هم با من ... مهربان بود و علاقه خاصی به همشهريانش اهالی خوی داشت و خيلی عاطفی بود. به هر حال اين طور شد كه آنجا مانديم و ايشان دستور داد محلی برای ما پيدا كردند و ماندگار شديم.»

مصاحبه کیهان فرهنگی با خلیل قبله ای. نشسته از راست: علی تقی زاده، سید طاها مرقاتی خویی، خلیل قبله ای.

قبله ای 3 سال در نجف ماند و در طول این زمان غیر از درس ابوالقاسم خویی، در درس خارج سید محسن حکیم[۱۹] و سید عبدالهادی شیرازی[۲۰] شرکت کرد. وی با این قصد که بعدها به نجف برگردد در اواخر سال 1336 برای دیدار با خانواده به ایران می آید. در مدت اقامت در ایران ساکن قم بود و در درس خارج سید محمدرضا گلپایگانی و سید روح الله خمینی و سید محمدکاظم شریعتمداری شرکت کرد. در زمستان 1346 قبله ای عزم بازگشت به نجف را داشت ولی اوضاع داخلی عراق تحت تأثیر کودتای حزب بعث در فوریه سال 1968 میلادی درهم ریخت و قبله ای ناچار به تهران رفت.[۴][۶]

تدریس[ویرایش]

خلیل قبله ای از اوایل دهه 1330، در دوره اول اقامتش در قم و نیز پس از بازگشت دوباره به آنجا در سال 1337، همزمان با تحصیل به تدریس می پرداخت. در آن زمان وی کتاب شرح لمعه و مکاسب را تدریس می کرد. پس از انتقال اجباری به تهران در سال 1346، وی به مدت 10 سال امام جماعت مسجد قبله واقع در بازار جوراب فروشان در خیابان دروازه نو بازار تهران بود[۴] و یک سال هم در مدرسه علمیه شیخ عبدالحسین به تدریس توضیح المسائل پرداخت تا اینکه به دعوت یکی از دوستانش در سال 1358 برای تدریس فقه و اصول وارد مدرسه علمیه شهید بهشتی (سپهسالار قدیم) شد و در همان سال ها در مدرسه مروی نیز تدریس می کرد.[۲۱][۴] قبله ای در سال 1363 در آزمون خبرگان بدون مدرک شرکت کرد و پس از قبولی و دفاع از دو پایان نامه به ازای کارشناسی ارشد و دکتری، از سال ۱۳۶۴ به عضویت هیئت علمی دانشگاه علوم قضایی درآمد و تا پایان عمر در آن مرکز به تدریس حقوق اسلامی پرداخت.[۴] وی علاوه بر تدریس در دانشگاه علوم قضایی، در دانشگاه امام صادق، دانشگاه تربیت‌مدرس، دانشگاه پیام‌نور، دانشگاه تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه مذاهب اسلامی و دانشگاه آزاد واحد زنجان نیز به صورت استاد مدعو تدریس می‌کرد.[۲۲][۴] بسیاری از فارغ التحصیلان رشته حقوق در دهه 60، 70 و 80، از شاگردان خلیل قبله ای بوده اند.[۴]

اجازه روایت[ویرایش]

اجازه روایت سید شهاب الدین مرعشی نجفی به خلیل قبله ای
اجازه روایت خلیل کمره ای به خلیل قبله ای
اجازه اجتهاد از طرف سید صادق روحانی
اجازه اجتهاد از طرف سید صادق روحانی

خلیل قبله ای از سوی خلیل کمره ای و سید شهاب الدین مرعشی نجفی اجازه نقل حدیث دریافت کرده است.همچنین از ایت الله العظمی سید صادق روحانی هم اجاز اجتهاد داشته است.

نکوداشت[ویرایش]

در سال 1387، نکوداشتی برای خلیل قبله ای در دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری برگزار شد. در این مراسم برخی از استادان حقوق درباره قبله ای سخنرانی کردند.[۲۳]

اساتید[ویرایش]

اساتید خوی[ویرایش]

  • شیخ محمدعلی دیلمقانی (صرف میر)
  • ملا غلامعلی خادم الحسینی (تصریف و عوامل)
  • شیخ حبیب الله قرائنی فیاضی (انموذج زمخشری و صمدیه شیخ بهایی)
  • میرزا حسن فقیه، ملقب به مناقب (مطول تفتازانی)
  • شیخ علی مجتهدی خویی (معالم الاصول)
  • سید ابراهیم علوی (رهبر خرد در منطق)
  • شیخ جابر فاضلی (شرح لمعه)
  • سید علی اصغر صادقی خویی (شرح لمعه)

اساتید قم[ویرایش]

  • سید محمدباقرسلطانی طباطبایی (رسائل شیخ انصاری)،
  • میرزا محمد مجاهد تبریزی (مکاسب محرمه شیخ انصاری و جلد اول کفایه آخوند خراسانی)،
  • شیخ صادق فراحی (مکاسب محرمه شیخ انصاری)،[۴]
  • سید شهاب الدین مرعشی نجفی (کفایه آخوند خراسانی)،
  • سید حسین قاضی (شرح التجرید فی الکلام)،
  • آقای میرزا اسحاق (شرح منظومه)،
  • سید محمدحسین طباطبایی (تفسیر قرآن و اسفار ملاصدرا)،
  • سید محمد حجت کوهکمری (خارج فقه پیرامون مکاسب شیخ انصاری)،
  • سید حسین بروجردی (خارج اصول فقه و خارج فقه، کتاب الخمس)،
  • سید روح‌الله خمینی (خارج اصول فقه)،
  • سید محمد محقق داماد (خارج اصول فقه)،
  • سید محمدرضا گلپایگانی (خارج فقه، کتاب الحج)،
  • سید محمدکاظم شریعتمداری،
پوستر نکوداشت خلیل قبله ای در دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری در سال 1387

اساتید نجف[ویرایش]

آثار[ویرایش]

کتاب[ویرایش]

  1. علی (ع) و نامه‌هایش. دو جلد. جلد اوّل در تاریخ ۱۳۹۶ ق (۱۳۵۵ ش) جلد دوم در تاریخ ۱۳۹۷ ق (۱۳۵۶ ش).[۲۴][۲۵]
  2. قواعد فقه بخش جزا (۱)، ۱۳۸۰، سمت.
  3. ارث، ۱۳۸۱، سمت.
  4. آیات‌الاحکام، ۱۳۸۴، سمت.
  5. علم اصول در فقه و قوانین موضوعه، ۱۳۸۶، سمت.
  6. مسائل مستحدثه (مجموعه مقالات)، ۱۳۸۷، سمت.
  7. قواعد فقه بخش جزا (۲)، ۱۳۸۸، سمت.
  8. ترجمه و تعلیق مبانی تکملةالمنهاج قصاص، ۱۳۹۰، سمت.
  9. آیات الاحکام تطبیقی، ۱۳۹۲، سمت.
  10. ترجمه و تعلیق مبانی تکملةالمنهاج دیات، ۱۳۹۴، سمت.[۲۵]
  11. الذریعة إلی أحکام الشریعة (کتاب البیع)، تقریرات دروس خارج آیت الله محمد حجت کوهکمری و آیت الله ابوالقاسم موسوی خویی، ۱۳۹۹، قم، انتشارات خوئی.
  12. ترجمه و تعلیق مبانی تکملةالمنهاج حدود، ۱۴۰۰، میزان.[۲۶]
  13. حقوق جزای عمومی از دیدگاه فقه شیعه (در دست چاپ).[۲۴]
  14. مدارک تحریرالوسیله، در ۳ جلد، قصاص، دیات و حدود (در دست چاپ).[۲۴]
    تصویر جلد کتاب الذریعة إلی أحکام الشریعة
    برخی از تألیفات خلیل قبله ای

مقاله[ویرایش]

  1. بررسی احكام فقهی و حقوقی حمل و جنین (در پنج شماره)،
  2. بررسی احكام فقهی و حقوقی كودكان نامشروع،
  3. حجب و حاجب و محجوب،
  4. تعزیر یا تأدیب كودكان.
  5. مدخل تشریح در دانشنامه جهان اسلام.
  6. انتقال جنین (چاپ‌شده در مجموعه مقالات پژوهشكده ابن‌سینا، 1380).
  7. اهداء گامت و توارث کودکی که از آن متولد می شود (چاپ شده در فصلنامه پایش، 1386).
  8. بررسی مسئولیت مطلق در حقوق کیفری (مقاله مشترك).
  9. پیشگیری وضعی از جرایم تروریستی(مقاله مشترك).[۲۷]

راهنمایی پایان نامه[ویرایش]

  1. بررسی فقهی و حقوقی اهداء گامت و جنين با مطالعه تطبيقی در حقوق فرانسه.[۲۸]
  2. تروریسم و بغی در فقه و حقوق کیفری ایران.[۲۹]
  3. ترجمه و تحقیق قاعده اصالة الصحة از کتاب القواعد الفقیهة تألیف سید حسن موسوی بجنوردی.[۳۰]
  4. ترجمه و تحقیق مباحث اسباب و مسقطات ضمان از کتاب عناوین میرعبدالفتاح مراغی.[۳۱]
  5. مجازات حبس در نظام کیفری اسلام با تاکید بر فقه امامیه.[۳۲]
  6. مبانی حق تسلط برنفس و عضو در حقوق حکیفری ایران.[۳۳]

دیدگاه‌ها[ویرایش]

در نگاه دیگران[ویرایش]

«آیة الله قبله‌ای با بهره‌گيری از تحصيلات حوزه علميه قم و نجف از آنچنان توانايی برخوردارند که به راحتی به تمام سؤالات و معضلات حقوقی روز، با بهره‌گيری از فقه پويای شيعه، به بهترين نحو پاسخ می‌دهند. ايشان هميشه به پيچيده‌ترين و ظريف‌ترين مسائل روز هم توجه دارند ... در حدود 30 سال خدمت ايشان در اين دانشکده حداقل بيش از 5 هزار نفر از قضات مملکت از محضر استاد بهره برده‌اند ...»[۳۴]

  • سید ابراهیم رییسی، رئیس کنونی قوه قضائیه ایران و نایب‌رئیس اول مجلس خبرگان رهبری، در مراسم نکوداشت خلیل قبله ای در سال ۱۳۸۷:

«از آن زمان که من به دانشکده علوم قضايی رفت و آمد داشتم، آقای قبله‌ای را انصافاً چهره‌ای که اخلاق فاضله و کريمه را در خود پياده کرده‌اند، ديدم يعنی اسوه اخلاق است هم برای معلمان هم برای دانشجويان ...»[۳۵]

  • احمد احمدی فیلسوف و موسس سازمان سمت و نماینده مردم تهران در دوره هفتم مجلس شورای اسلامی:

«از حضرت آية الله حاج آقا خليل قبله‌ای سپاسگزارم و او را استاد اخلاق خود می‌دانم ... از تواضع و صفا و صميميت و خلق روحانی اين مرد بزرگوار درسها آموختم.»[۳۶]

  • حسین میر محمد صادقی، حقوقدان و استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی:

«آنچه در رابطه آية الله قبله‌ای از نظر من مورد توجه و درس‌آموز بود يکی مراتب خضوع و خشوع و تواضع ايشان بود که در همه شرايط اين خضوع وخشوع از ايشان کاملاً مشاهده می‌شد نکته ديگری که برای من جالب بود اينکه ايشان در امر تدريس کاملاً آن نشاط و شادابی لازم را داشتند.»[۳۷]

  • سید رضی موسوی شکوری، امام جمعه خوی:

«حضرت آیة الله قبله‌ای از جمله معدود شخصیت‌هایی هستند که در صحنه‌های گوناگون تعلیم ‌و تربیت، وعظ و خطابه، زندگی زاهدانه، تحقیق و پژوهش، اخلاق و تقوا، الگوی خوب و موفقی برای حوزویان و دانشگاهیان به حساب می‌آیند.»[۳۸]

  • علی تقی زاده، نماینده مردم خوی در دوره ششم مجلس شورای اسلامی[۳۹]:

«بی‌تردید یکی از اصلی‌ترین عناصر سازندۀ تمدن‌های بشری اخلاق است. عنصری که در ساختن فردیت افراد نیز نقشی بی‌بدیل دارد. شاید به همین دلیل باشد که پیامبر خاتم (ص) فلسفۀ بعثت خویش را تتمیم و تکمیل مکارم اخلاقی بیان فرموده‌اند و انسانی را که متخلق به اخلاق باشد، جانشین خداوند متعال قرار داده و از این طریق بر تفوق و برتری جنبۀ اخلاقی انسان به جنبه‌های دیگر صحه گذاشته است. به همین دلیل شاید بشود گفت که بزرگی، یک راه ورود بیشتر نداشته باشد و آن هم نهادینه کردن اخلاقیات در تمامی شئونات و رفتار فردی و اجتماعی است. آیة الله قبله‌ای از مصادیق بارز چنین انسان‌هایی است.»[۴۰]

  • سید طاها مرقاتی خویی، دانشیار گروه حقوق خصوصی و اسلامی دانشگاه تهران و داماد خلیل قبله ای:

«آیة الله قبله‌ای بدون اغراق، فقیه تمام‌عیاری است که توانسته مبانی اصیل فقه اهل‌بیت را در حوزۀ قم و نجف کسب کند و به مدارج عالی اجتهاد دست یابد. گواه بر این ادعا آثار فاخر علمی ایشان در فقه، اصول قواعد فقه و آیات الاحکام است که اینک به عنوان متون درسی در دانشگاهها تدریس می‌شوند. این عالم وارسته علاوه بر جایگاه رفیع علمی، از نظر اخلاقی نیز فردی شاخص و مثال‌زدنی است که به راحتی می‌تواند در اولین برخورد روی مخاطب خود تأثیر بگذارد.»[۴۱]

درگذشت[ویرایش]

خلیل قبله ای خویی ظهر روز پنجشنبه ۳۱ تیر ماه سال ۱۳۹۵ شمسی در تهران، پس از طی یک دوره بیماری در سن 91 سالگی، بر اثر عرضه ریوی درگذشت. پیکر وی در دار الرحمة آستان شاه عبدالعظیم حسنی شهر ری به خاک سپرده شد.[۷] برخی از افراد سرشناس پیام های تسلیتی به مناسبت درگذشت وی صادر کرده اند، از جمله سید عبدالکریم موسوی اردبیلی[۴۲]، صادق آملی لاریجانی[۴۳]، سید جواد شهرستانی (نماینده سید علی سیستانی در قم)[۴۴]، سید محمود هاشمی شاهرودی[۴۵] و سید عبدالصاحب خویی (فرزند سید ابوالقاسم خویی و مدیر موسسه الامام الخویی در لندن).

در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶ همزمان با سالروز تولد علی بن حسین و روز معلم، کتابخانه شخصی خلیل قبله‌ای طبق وصیت وی به دانشگاه علوم قضایی اهداء و براساس تصمیم مدیریت دانشگاه این کتابخانه به نام « کتابخانه آیت‌الله قبله‌ای» نامگذاری شد.[۴۶]

پانویس[ویرایش]

  1. روزنامه اطلاعات، شماره 26495، دوشنبه 4 مرداد 1395
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ administrator (۱۳۹۵). «مجمع خویی‌های مقیم استان تهران». مجمع خویی‌های مقیم استان تهران.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Seratnews.com، صراط نیوز | (۱۳۹۵). «آیت‌الله قبله‌ای درگذشت+عکس و زندگی‌نامه». fa.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  4. ۴٫۰۰ ۴٫۰۱ ۴٫۰۲ ۴٫۰۳ ۴٫۰۴ ۴٫۰۵ ۴٫۰۶ ۴٫۰۷ ۴٫۰۸ ۴٫۰۹ ۴٫۱۰ ۴٫۱۱ ۴٫۱۲ ۴٫۱۳ ۴٫۱۴ ۴٫۱۵ ۴٫۱۶ ۴٫۱۷ ۴٫۱۸ ۴٫۱۹ ۴٫۲۰ ۴٫۲۱ ۴٫۲۲ ۴٫۲۳ ۴٫۲۴ پروین زاد، مهدی؛ قبله ای خویی، خلیل؛ میرمحمدصادقی، حسین؛ تقی زاده، علی؛ مرقاتی، طه؛ دی و بهمن 1386، گفت و گو: بایسته های فقه و حقوق، کیهان فرهنگی، 255 و 256: 5-17.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 19-23.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 24.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ iqna ir | خبرگزاری بین‌المللی قرآن (۱۳۹۵). «پیکر آیت‌الله قبله‌ای به سوی حرم حضرت عبدالعظیم تشییع شد». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۹.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  8. صدرائی خویی، علی؛ محله قاضی، زادگاه آیت الله خلیل قبله ای، 1392، مجله خوی نگار، 35(11): 16-18.
  9. مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 14.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  10. مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 77.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  11. هرگه که یاد روی تو کردم جوان شدم: گفتگو با آیت الله خلیل قبله ای خویی، 1392، مجله خوی نگار، 35(11): 8-13.
  12. مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 15.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 16.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ صدرائی خوئی، علی؛ 1399، الذریعة إلی أحکام الشریعة (کتاب البیع)، ص 13-15.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  15. مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 19.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ ۱۶٫۲ مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 18-21.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  17. صدرائی خوئی، علی؛ 1399، الذریعة إلی أحکام الشریعة (کتاب البیع)، ص 10-11.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 22.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  19. درگذشتگان
  20. آیت علم و اخلاق
  21. «مراسم تشییع و تدفین آیت الله قبله ای برگزار می‌شود». خبرگزاری حوزه. ۲۰۱۶-۰۷-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۵-۲۹.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  22. مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 24.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  23. منتظر قائم، مهدی؛ گزارش نکوداشت حضرت آیة الله استاد خلیل قبله ای خویی، 1387، تهران، مجمع خویی های مقیم استان تهران.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ مرقاتی، سید طاها، آیت علم و اخلاق: بیان ویژگیهای شخصیتی و اخلاقی آیةالله حاج میرزا خلیل قبله‌ای خویی (ره)، تهران، انتشارات دار الصفا، ص 27.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ پروین زاد، شهلا؛ دی و بهمن 1386، کتاب شناسی: کتاب شناسی استاد قبله ای، کیهان فرهنگی، 255 و 256: 18-19.
  26. صدرائی خوئی، علی؛ 1399، الذریعة إلی أحکام الشریعة (کتاب البیع)، ص 16.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  27. روزنامه اطلاعات، شماره 26495، دوشنبه 4 مرداد 1395
  28. مهیمی ، مهدی (۱۳۸۸). «بررسي فقهي و حقوقي اهدا گامت و جنين با مطالعه تطبيقي در حقوق». سازمان اسنادو کتابختنه ملی. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۰.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  29. بگمار، زینب (۱۳۸۹). «تروریسم و بغی در فقه و حقوق کیفری ایران». دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۰.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  30. محمودی ، سمیه (۱۳۸۱). «ترجمه و تحقیق قاعده اصاله الصحه از کتاب القواعدالفقیهه تألیف سید حسن موسوی بجنوردی». سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۰.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  31. شریعت باقری ، محمد جواد (۱۳۶۸). «ترجمه و تحقیق مباحث اسباب و مسقطات ضمان از کتاب عناوین میرعبدالفتاح مراغی». پایگاه ازطلاع رسانی حوزه. دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۰.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  32. نیک ورز (۱۳۸۷). «مجازات حبس در نظام کیفری اسلام با تاکید بر فقه امامیه». دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۰.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  33. نیک ورز ، محسن (۱۳۸۸). «مبانی حق تسلط برنفس و عضو در حقوق حکیفری ایران». دریافت‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۰.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  34. منتظر قائم، مهدی؛ گزارش نکوداشت حضرت آیة الله استاد خلیل قبله ای خویی، 1387، تهران، مجمع خویی های مقیم استان تهران، ص 7.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  35. منتظر قائم، مهدی؛ گزارش نکوداشت حضرت آیة الله استاد خلیل قبله ای خویی، 1387، تهران، مجمع خویی های مقیم استان تهران، ص 14.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  36. منتظر قائم، مهدی؛ گزارش نکوداشت حضرت آیة الله استاد خلیل قبله ای خویی، 1387، تهران، مجمع خویی های مقیم استان تهران، ص 16.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  37. منتظر قائم، مهدی؛ گزارش نکوداشت حضرت آیة الله استاد خلیل قبله ای خویی، 1387، تهران، مجمع خویی های مقیم استان تهران، ص 22.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  38. موسوی شکوری، سید رضی؛ قبله ارادتمندان، 1392، مجله خوی نگار، 35(11): 11.
  39. «علی تقی‌زاده». www.parliran.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۱.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  40. تقی زاده، علی؛ عارفی بی ادعا، 1392، مجله خوی نگار، 35(11): 13.
  41. مرقاتی خویی، سید طاها؛ فقیهی اخلاق مدار و نوآور، 1392، مجله خوی نگار، 35(11): 14-15.
  42. «پیام تسلیت «آیت‌الله موسوی اردبیلی» در پی ارتحال «آیت‌الله قبله‌ای»». ایسنا. ۲۰۱۶-۰۷-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۱.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  43. «رییس قوه قضاییه درگذشت آیت‌الله قبله‌ای را تسلیت گفت». ana.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۱.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  44. Karimi، Ebrahim. «پیام تسلیت حجت‌السلام و المسلمین شهرستانی به مناسبت درگذشت آیت‌الله قبله‌ای | خبرگزاری شیعیان افغانستان | Afghanistan - Shia News Agency». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۱.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  45. Poolnews، پایگاه خبری پول نیوز (۱۳۹۵/۰۵/۰۶ - ۱۳:۴۶). «پيام تسليت آيت آلله شاهرودي در پي رحلت آية الله حاج ميرزا خليل قبله اي خوئي(ره)». fa. دریافت‌شده در 2020-06-11. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.
  46. «مراسم تجلیل از مقام معلم در دانشگاه علوم قضایی». ujsas.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۶-۱۱.صفحه پودمان:Citation/CS1/fa/styles.css محتوایی ندارد.

منابع[ویرایش]